اقسام قالبهاي كلامي در قرآن كريم(۳-قول کریم)

‹‹قول كريم›› و كاربرد آن در حقوق خانواده

نمود ديگر عفاف در گفتار، نوع تكلم با پدر و مادر و كساني است كه به لحاظ جايگاه حقوقي و تربيتي حقي به گردن انسان دارند كه لازمه ايفاي آن حق، كرامت و سلامت در گفتار با آنهاست؛ لذا در كنار توصيه‌هاي لازم رفتاري مي‌فرمايد: «ولا تقل لهما اف و لا تنهرهما و قل لهما قولا كريما» ،

 ‌آنگاه كه ايشان در عين قدرت سايه رحمت و شفقت بر سر تو افكندند و حال آنكه تو در ضعف بسر مي‌بردي، اكنون زمان آن است كه تو بالهاي رحمت فعلي و قولي را بر آنان بگشايي. اين موضوع در گستره وظايف فرزندان از اهميت ويژه‌اي برخوردار است و در متون اسلامي جزء حقوق والدين محسوب مي‌گردد.

اقسام قالبهاي كلامي در قرآن كريم(۲- قول سديد)

در معناي سديد، مفردات راغب مي‌گويد «سُدِ» و «سدِ» به معناي ديوار و مانعي كه اولي ساختگي و دومي طبيعي است و «سداد» بمعناي استقامت و پايداري است[1] . قاموس قرآن در معناي «قول سديد» مي‌گويد: «يعني قول صواب و محكم كه باطل را در آن راهي نيست»[2]  قرآن كريم در يك دعوت همگاني براي سوق جامعه به سوي پايداري و صلاح مي‌فرمايد: «يا أيها الذين آمنوا إتقوا الله و قولوا قولا سديداً يصلح لكم أعمالكم و يغفرلكم ذنوبكم» [3]؛ اي اهل ايمان تقواي الهي پيشه كنيد و قول و كلام شما از ثبات و استحكام و صلاحيت برخوردار باشد كه اين عمل جامعه را به اصلاح مي‌كشاند و موجب غفران گناهان مي‌گردد. همچنين در آيه‌اي ديگر مي‌فرمايد «فليتقوا الله و ليقولوا قولا سديداً»[4].

در هر دو آيه، يكي از مراتب بالاي تقواي اجتماعي را در سخن متقن و صواب مي‌شمارد؛ زيرا بسياري از فتن اجتماعي و آفتها به سبب گفتارهاي ناصواب و بي‌مبنايي است كه به خاطر عدم ثبات و حقانيت آن ايجاد مي‌گردد؛ لذا بالاترين گناهان و آفتها، آفت زبان و زيباترين سخن، قول سداد معرفي گرديده است. مولا اميرالمومنين(ع) مي‌فرمايد: «أحسن القول السداد»[5]. و اينگونه كلام  نه تنها موجب سعادت و صلاح جامعه است، بلكه هر چه كلام از پاكي و خلوص و صفا برخيزد، ثبات و تأثير آن بيشتر است؛ لذا قرآن كريم در تمثيلي مي‌فرمايد: «كلمه طيبه كشجره طيبه اصلها ثابت و فرعها في السماء تؤتي أكلها كل حين باذن ربها»[6] ،

 يعني كلام پاك و برخاسته از ارزشها مانند درختي با بركت و پاكيزه است كه ريشه‌اي ثابت و ميوه‌هايي ارزشمند و والا ببار مي‌آورد و طراوتي هميشگي دارد و تأثير آن فرامكاني و زماني است.