(مخاطبين قرآن)                                                                                          

بخش ا- خطاب قرآن خصوص عصر نزول نيست 

آيا خطابهاى قرآنى ويژه كسانى است كه در زمان نزول وحى حاضر بوده اند يا آنان را كه نبوده

 اند نيز در بر مى گيرند؟

در همين باره اين پرسش مطرح است كه آن سوى خطاب مؤمنان و گروندگان به اسلام هستند يا

كافران را هم خطاب در بر مى گيرد.

اين مسأله در اصول به گونه اى گسترده مورد نقد و بررسى قرار گرفته و گاهى هم پا را از اين

دانش فراتر گذاشته و رنگ كلامى و عقيدتى به خود گرفته است.

آنچه از سنجش دستورهاى الهى كه درقرآن و روايات آمده با ديگر قانونهاى موجود در جامعه

هاى بشرى به دست مى آيد آن است كه: تمام رده هاى جامعه زير پوشش قانون هستند چه

باشندگان و چه نباشندگان ولكن توجه ندارند و چه آنانى كه هنوز به دنيا نيامده اند و اين مطلبى

است كه همه خردمندان در آن اتفاق نظر دارند.

سپس پرسش دوم را از ديدگاه آيه هاى قرآن بررسى كرده و از لا به لاى آيات گوناگون به جمع

بندى نهايى رسيده كه كافران هم مانند مؤمنان مكلف بر فروع هستند. در اين زمينه آيات را به چند

دسته تقسيم مى كنيم:

1 . آياتى كه خطاب آنها ويژه مؤمنان و گروندگان به دين است:

* (يا ايها الذين آمنوا اوفوا بالعقود…) [1]

* (يا ايها الذين آمنوا كتب عليكم الصيام…)[2]

* (يا ايها الذين آمنوا انفقوا مما رزقناكم…)[3]

* (يا ايها الذين آمنوا كتب عليكم القصاص…)[4]

* (يا ايها الذين آمنوا لايحل لكم ان ترثوا النساء كرها و…)[5]

2 . آياتى كه انسان را مورد خطاب قرار داده و يا حكمى عمومى را بيان كرده اند:

* (ووصّينا الأنسان بوالديه حسنا…)[6]

* (يا بنى آدم خذوا زينتكم عند كل مسجد…)[7]

* (يا ايها الناس اعبدوا ربكم الذى خلقكم…)[8]

و…

آن گاه به جمع اين دو دسته از آيات از ديدگاه مفسران مى پردازيم و آنها را به بوته نقد و بررسى

مى نهيم

(از دسته نخست چنين بر مى آيد كه كافران مكلف به فروع نيستند. بنابراين اگر دليل ديگرى

داشتيم كه قرآن براى همگان مايه هدايت

است همان گونه كه دسته دوم چنين بود بايد دليل مى داشتيم كه خداوند فرمانهاى خود را براى

همگان بيان مى كند كه در دسته دوم اين نكته نيز روشن شد نتيجه مى گيريم كه: مقتضاى اطلاق

اين دو دليل بلكه فراگير بودن دليل دوم آن است كه: تمام مردم در تمام زمينه هاى هدايت يكسانند.

و خطاب هدايت شامل همه آنان مى شود.)

افزون بر اين آيه هاى ديگرى در قرآن وجود دارد كه قرآن را عامل هدايت براى عموم مردم

معرفى مى كند و آن را بسته به چيز ديگر نكرده است: (انزل فيه القرآن هدى للناس.)[9]....  [۱0]

[1] مائده /1

[2] بقره/183

[3] بقره/254

[4] بقره/178                                                                                                        

[5] نساء/19

[6] عنكبوت/8

[7] اعراف/31

[8] بقره/21

[9] بقره/185

[10] (تحريرات فى الأصول) شهيد مصطفى خمينى تحقيق و تصحيح از محمد سجادى) وزارت ارشاد اسلامى.(ازاين كتاب كمك گرفته شد)